Ιούλ 102020
 

Η έρευνα οργανώθηκε στο πλαίσιο ενός δισεξαμηνιαίου σεμιναρίου στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης με εστίαση στην κύμανση της συλλογικής δράσης κατά την περίοδο 2009-2014. Μεθοδολογικά υιοθετήσαμε τις γενικές αρχές της ανάλυσης των γεγονότων διαμαρτυρίας. Τα περιεχόμενα στη βάση δεδομένων, γεγονότα διαμαρτυρίας, προέκυψαν από την αποδελτίωση των καθημερινών φύλλων της Εφημερίδας Ελευθεροτυπία και Αυγή στις ηλεκτρονικές εκδόσεις τους, καθώς και από τον ιστότοπο του TVXS. Η αποδελτίωση των δημοσιευμάτων και η συναφής ποσοτικοποίηση των πληροφοριών τους προέκυψε στη βάση μιας καρτέλας αποδελτίωσης, η οποία περιελάμβανε πλήθος πληροφοριών κατά θεματικές ενότητες, σχετικές με το περιεχόμενο, τα αιτήματα, τα ρεπερτόρια, και τους οργανωτές της συλλογικής δράσης κατά την υπό μελέτη περίοδο. Κεντρικό ερευνητικό ερώτημα της εμπειρικής διερεύνησης αποτέλεσε η υπόθεση για την απαρχή ενός συγκρουσιακού κύκλου στην Ελλάδα με την έναρξη της κρίσης και την υπογραφή του πρώτου μνημονίου και συνεπώς η αποτύπωση εκείνων των ιδιαίτερων ενδείξεων που επιβεβαιώνουν ή διαψεύδουν την αρχική υπόθεση εργασίας.

Επιστημονικά Υπεύθυνος: Νίκος Σερντεδάκις

Αυτοχρηματοδοτούμενο έργο

Διάρκεια έργου: 2014-2015

Ιούλ 102020
 

Αντικείμενο της έρευνας είναι η μελέτη του χώρου των συλλογικών δράσεων αλληλεγγύης κατά την προσφυγική κρίση μέσα από την πανελλαδική καταγραφή των επίσημων και άτυπων οργανώσεων και δικτύων που δραστηριοποιήθηκαν στο πεδίο κατά το διάστημα 2015-2018. Η έρευνα στοχεύει στη χαρτογράφηση των εμπλεκόμενων στην αλληλεγγύη φορέων σε δύο διαδοχικές χρονικότητες. Η πρώτη εκκινεί από το «μακρύ καλοκαίρι της μετανάστευσης» (2015) μέχρι την άνοιξη του 2016 και την υπογραφή της συμφωνίας Ευρωπαϊκής Ένωσης-Τουρκίας, κατά την οποία τον τόνο στην αλληλεγγύη μοιάζει να δίνει η ηθική του ανθρωπισμού. Η δεύτερη ανοίγει με τη συμφωνία και το κλείσιμο του «βαλκανικού διαδρόμου» προς την υπόλοιπη Ευρώπη και διαρκεί μέχρι τις μέρες μας, με το περιεχόμενο της αλληλεγγύης να εστιάζεται σε πρωτοβουλίες για την κοινωνική ένταξη των 45.000 εγκλωβισμένων προσφύγων στη χώρα. Βασική υπόθεση εργασίας είναι ότι στο χώρο που συνθέτουν οι οργανώσεις της αλληλεγγύης κατά την προσφυγική κρίση αποκρυσταλλώνονται δύο διαφορετικά πολιτικά φαινόμενα τα οποία εκβάλλουν σε δύο διακριτούς τύπους κοινωνικής δράσης. Αφενός, το φαινόμενο της μεταβίβασης κυβερνητικών αρμοδιοτήτων σε εξωθεσμικούς δρώντες και της διαμόρφωσης νέων θεσμικών διακανονισμών κοινωνικής πρόνοιας μέσα από την ενδυνάμωση της σχέσης των ΜΚΟ με το Κράτος. Αφετέρου, μια πιο «παραδοσιακή» συντακτική διαδικασία συγκρότησης ή αναγνώρισης δικαιωμάτων/υποχρεώσεων για λογαριασμό αποκλεισμένων ομάδων ή ταυτοτήτων. Η παραπάνω υπόθεση εργασίας μας αναμένεται, μετά την αξιοποίηση των εμπειρικών ευρημάτων, να μας οδηγήσει στη συγκρότηση μιας νέας ταξινόμησης-τυπολογίας των οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών της προσφυγικής αλληλεγγύης.

Επιστημονικός Υπεύθυνος: Νίκος Σερντεδάκις

Πλαίσιο και φορέας χρηματοδότησης:

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση 2014-2020 (με Κωδικό ΟΠΣ 5049033)

Διάρκεια Έργου: 2020-2021

Κωδικός ΕΛΚΕ: 10551

Ιούλ 092020
 

Η εμβληματική παρουσία έργων της τέχνης του δρόμου στο οπτικό παλίμψηστο των ελληνικών πόλεων στην περίοδο της κρίσης είναι ένα πολιτισμικό φαινόμενο άρρηκτα συνδεδεμένο με την κατάσταση εκτάκτου ανάγκης της ελληνικής κοινωνίας στη διάρκεια της εφαρμογής των αυστηρών μέτρων λιτότητας. Οι επιπτώσεις των ραγδαίων κοινωνικών και οικονομικών αλλαγών στην καθημερινότητα των πολιτών και η διαμόρφωση μιας κοινωνίας ανασφάλειας και κινδύνου αποτελεί το ψυχοκοινωνικό υπόστρωμα που υποκινεί την αυξημένη παραγωγή πολιτικών γκράφιτι που έχουν στο επίκεντρο τους άμεσα ή έμμεσα το ζήτημα της κοινωνικής κρίσης. Συνυφαίνοντας μια αισθητική προσέγγιση της κρίσης με παρεκβατικές πολιτικές αντιλήψεις και υπαρξιακές αναζητήσεις σε ένα παιγνιώδη καμβά δημιουργικότητας, το πολιτικό γκράφιτι πολιτικοποιεί το οπτικό σύμπαν της πόλης, κωδικοποιεί μορφές διαμαρτυρίας, υπενθυμίζει κοινωνικές εντάσεις και μετατρέπει την δυστοπική εμπειρία της κρίσης σε μια πολιτιστική ετεροτοπία αιρετικών σημειογραφιών της κρίσης.

Το Εργαστήριο Κοινωνικής Ανάλυσης και Εφαρμοσμένης Κοινωνικής Έρευνας του Πανεπιστημίου Κρήτης στο πλαίσιο των εορταστικών εκδηλώσεων για τα 30 χρόνια λειτουργίας του Τμήματος Κοινωνιολογίας οργανώνει τριήμερο εκδηλώσεων αφιερωμένο στην τέχνη του δρόμου και τη δημιουργική έρευνα στο Σπίτι του Πολιτισμού στην Παλιά Πόλη του Ρεθύμνου στις 22, 23 και 24 Νοεμβρίου.   Κεντρικός άξονας της εκδήλωσης αποτελεί η έκθεση 100 φωτογραφιών μιας «ανεξάρτητης δημόσιας τέχνης» που προέρχονται από το υλικό του ερευνητικού προγράμματος: Political and Existential Graffiti and Voices of Protest in Urban Landscapes in Times of Crisis σε αστικά κέντρα της Ελλάδας στην περίοδο της κρίσης. Η έκθεση περιλαμβάνει επτά θεματικές ενότητες που συνομιλούν με ψυχοκοινωνικές καταστάσεις της κρίσης: Σημειογραφίες της Κρίσης∙  Διαμαρτυρία και Μνήμη: Σώματα και Προσωπεία των Απάτριδων∙ Παιδιά της κρίσης∙ Εξεγερμένα Σώματα και Αφύπνιση∙ Γυναίκες, Φύλο, Σεξουαλικότητα: Αμφισβήτηση και Υπέρβαση∙  Μαζική κουλτούρα και Αλλοτρίωση: Κοινωνική Κριτική και Διαμαρτυρία∙ Συναισθηματική Ένταση και Υπαρξιακή Αναζήτηση.

Παράλληλα, οι εκδηλώσεις περιλαμβάνουν εθνογραφικά ντοκιμαντέρ για την τέχνη του δρόμου στην περίοδο της κρίσης∙ θεματικό εργαστήριο δημιουργικής γραφής με γκράφιτι∙ workshops για τη έρευνα του οπτικού πολιτισμού, την τέχνη του δρόμου και το σώμα της κρίσης∙ σεμινάριο βασισμένο στο βιωματική εμπειρία της πρακτικής του γκράφιτι∙ γνωριμία με το Θέατρο του καταπιεσμένου∙ προβολές video walls και μουσική βραδιά με τοπικά μουσικά σχήματα.

Ο στόχος των εκδηλώσεων είναι να φέρει το Πανεπιστήμιο κοντά στην κοινωνία και στους κόσμους της τέχνης και να τονίσει τη σημασία της δημιουργικής και αναστοχαστικής κοινωνικής έρευνας στη μελέτη πολιτισμών της καθημερινότητας στη σύγχρονη πόλη σε συνθήκες κρίσης.

Ιούλ 072020
 

Η παρούσα έρευνα έχει στόχο, πρώτον, να αποτυπώσει τις μορφές κοινωνικής επισφάλειας και τις πολλαπλές διαδρομές μέσω των οποίων κοινωνικά ευάλωτες ομάδες εξωθούνται από αθέατες και συγκαλυμμένες σε ορατές και επώδυνες πλέον συνθήκες φτώχειας, οι οποίες περιλαμβάνουν και την έλλειψη στοιχειώδους στέγης• δεύτερον, να εξετάσει τη δυνατότητα προώθησης ολοκληρωμένων στεγαστικών παρεμβάσεων, μέτρων πρόληψης και κοινωνικής ένταξης. Στην πρώτη φάση της έρευνας αποτυπώθηκαν και χαρτογραφήθηκαν οι βασικές μορφές στεγαστικής επισφάλειας στην Αθήνα με βάση κυρίως δεδομένα της απογραφής του 2011 καθώς και ενημέρωση και νέα επεξεργασία πρωτογενών δεδομένων, μέρος των οποίων είχε συλλεχθεί από προηγούμενη έρευνα. Στη δεύτερη φάση η έρευνα επικεντρώθηκε στις επισφάλειες που αντιμετωπίζει μια ευάλωτη ομάδα που συχνά παραμένει αθέατη στις σχετικές στατιστικές και πολιτικές, δηλαδή οικογένειες ή μητέρες με παιδιά, οι οποίες αναζητούν διεθνή προστασία. Διενεργήθηκε μια μελέτη περίπτωσης σε δομή ανοιχτής φιλοξενίας προκειμένου να εξεταστεί πώς οι υπηρεσίες προσαρμόζονται στις ανάγκες των αστέγων και πώς υποστηρίζονται λύσεις επαναστέγασης.

Επιστημονικά Υπεύθυνος: Βασίλης Αράπογλου

Ερευνητική Ομάδα: Βασίλης Αράπογλου, Κώστας Γκούνης, Δήμητρα Σιατίστα, Δήμητρα Σουλελέ

Φορέας Χρηματοδότησης: Ινστιτούτο Εργασίας (ΙΝΕ), ΓΣΕΕ